Tác giả: Dương Thu Hương 4/7/2014

Vốn thích nhạc không lời nhưng đôi khi tôi vẫn nhớ về một câu hát cũ,
“Anh ở đầu sông, em cuối sông. Chung nhau dòng nước Vàm Cỏ Đông…” Lãng
mạn sao, những cặp tình nhân cùng uống chung một dòng nước. Và hạnh phúc
thay những kẻ có thể sống cả đời bên một con sông êm đềm, qua những mùa
lúa chín không tiếng súng, những trưa hè có thể nép mình dưới bóng các
rặng cây. Nhưng đó là chuyện cổ tích.
Lịch sử cận đại của người Việt Nam đã diễn ra trong khói bom và tiếng nổ
của đạn pháo. Cuộc chiến tranh Việt-Mỹ chia cắt đến tận lòng sâu của
mỗi gia đình. Sự nhầm lẫn, cự bất khả tri không chỉ xẩy ra giữa hai nền
văn hoá Đông-Tây mà còn xẩy ra ngay giữa lòng dân tộc Việt, giữa các
thành viên trong một gia đình, một dòng họ, giữa miền Bắc và miền Nam,
giữa bên thắng cuộc và bên thua cuộc, giữa người trong nước và những
người sống ngoài biên giới… Tóm lại, những người Việt cũng bị chia cách
bởi những con sông. Những con sông thiếu vắng những cây cầu.
Khoảng cách giữa người với người có thể còn dài rộng hơn sông, sâu
hơn vực thẳm, thế nên, dù trên địa hạt văn chương, tôi coi Albert Camus
cao hơn hẳn Jean Paul Sartre, tôi vẫn phải công nhận câu nói nổi tiếng
của Sartre là một nghiệm sinh có tính nhân loại, “Tha nhân là địa ngục
của ta.”