(Phạm Ngọc dịch từ tiếng Nga)
“Di chúc” của Lênin là toàn văn “Thư gửi đại
hội” được vợ ông gửi tới ủy ban trung ương ngay sau khi Lênin qua đời,
nó được đọc trước Đại hội lần thứ 13 của Đảng cộng sản vào tháng 5 năm
1924.. Trong số 6 nhân vật được nhắc tên trong Di chúc – Stalin,
Trotsky, Zinovyev, Kamenev, Bukharin, Pyatakov nên ủy ban quyết định
không công bố công khai. Ủy ban trung ương cho rằng di chúc là hậu quả
của tình trạng tâm thần bất ổn của Lenin trong những năm cuối đời, và vì
thế, những lời phán xét cuối cùng của ông không đáng tin cậy. Việc
không đếm xỉa tới những ý kiến của Lenin sau này được cho là một sai lầm
nghiêm trọng.
Sau khi nắm quyền lãnh đạo sau đại hội, Stalin đã trục xuất Trotsky
khỏi Nga và sau đó phái người ám sát ông, 4 người còn lại lần lượt bị
Stalin hãm hại, bị kết án “tổ chức chống phá nhà nước Xô-viết”, “kẻ thù
nhân dân” và bị xử bắn.