Địa chính trị trong chiến tranh Việt Nam

Lê Duy Nam,  

CTV Phía Trước chuyển ngữ
Francis P. Semba, The Diplomat


Vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi những đoàn lính của miền Bắc Việt Nam chiếm giữ Sài Gòn, những chiếc máy bay trực thăng cũng đang đưa những người Mỹ cuối cùng trở về nước từ nóc tòa nhà đại sứ quán của họ – một thất bại không thể quên được của Hoa Kỳ trong cuộc chiến tranh tại Đông Nam Á với hơn 58.000 lính Mỹ hi sinh. Trong khoảng thời gian từ 1963 tới 1975, James Burnham thường dành chuyên mục thường kỳ 2 tuần một lần của tạp chí National Review cho một phân tích địa chính trị của cuộc chiến trong một bối cảnh của một cuộc chiến lớn hơn giữa phương Tây và liên bang Xô-viết. Giờ đây, sau 40 năm kết thúc chiến tranh Việt Nam, nhìn lại những bài viết đó chúng ta lại nhìn thấy những điều thú vị, có lẽ vì hơn hẳn các nhà quan sát cuộc chiến đương thời, Burnham thường đưa ra nhiều nhận định chính xác về cuộc chiến.

Ba cách Hillary Clinton có thể ảnh hưởng tới quan hệ Mỹ – Trung nếu đắc cử

Phiatruoc

Lê Duy Nam chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Dingding Chen, Tạp chí Diplomat
Giờ đây khi Hillary Clinton đã thông báo quyết định tranh cử tổng thống Hoa Kỳ vào năm 2016, một câu hỏi thú vị được đặt ra là liệu rằng bà có lựa chọn cách tiếp cận cứng rắn hơn đối với Trung Quốc hay không.

Ảnh: Greek Reporter

Đồng rúp mất giá: Kinh tế Trung Quốc bị ảnh hưởng như thế nào?

Ryan Henderson, Hiệu đính: Hudson Lockett, Chinaeconomicreview
Nguyễn Thủy, CTV Phía Trước chuyển ngữ



Trong tình hình giá nhà đất giảm và tốc độ tăng trưởng giảm, Bắc Kinh đã và đang phải đối mặt rất nhiều thách thức. Những thách thức này đang làm tăng mối lo ngại về tình hình bất ổn tiền tệ ở Nga sẽ tác động đến nền kinh tế lớn thứ hai thế giới này như thế nào và tác động ngược lại ra sao. Hiện tại, Trung Quốc mới chỉ đưa ra đề nghị giúp đỡ trong trường hợp các bất ổn không kèm theo các tác động phụ. Dù kết cục có là gì đi chăng nữa thì cũng đang báo hiệu rằng nền kinh tế hai nước đang trở nên phụ thuộc vào nhau đến mức đủ để dẫn đến một cam kết về việc nhìn nhận kỹ càng hơn về nền thương mại của từng bên và các hiệp định thương mại chung của cả hai.

Những sự kiện Đông Nam Á nổi bật nhất trong năm 2014

Phiatruoc

Mong Palatino, The Diplomat
Lê Duy Nam, CTV Phía Trước chuyển ngữ
Trong không khí đón chào năm mới, chúng tôi xin phép điểm lại những sự kiện đáng chú ý nhất trong năm vừa qua xảy ra tại Đông Nam Á. Những sự kiện này đã được giới truyền thông để ý và đưa tin một cách rộng rãi trên toàn thế giới.
1. Đảo chính tại Thái Lan

Điều gì đang chờ đợi Việt Nam trong năm 2015?

Khang Vũ, Tạp chí Diplomat

Tùy Vũ, CTV Phía Trước chuyển ngữ
Việt Nam sẽ có thể tận dụng các mối quan hệ với các nước TPP để đạt được lợi thế so với Trung Quốc?
Ngoại giao của Việt Nam trong năm 2014  hỗn độn và phức tạp, chủ yếu là do căng thẳng với Trung Quốc ở Biển Đông. Kể từ khi vụ việc giàn khoan dầu HD-981 diễn ra vào năm ngoái, Việt Nam đã rất hiểu rõ tầm quan trọng của việc theo đuổi các mối quan hệ đa dạng hơn với các nước trong khu vực và trên thế giới, đặc biệt là Nhật Bản, Philippines, và Hoa Kỳ. Đứng trước một Trung Quốc mạnh miệng tuyên bố chủ quyền trên hầu hết các vùng Biển Đông và một Hoa Kỳ tham vọng đang nung nấu tạo trục châu Á, bước sang năm 2015, Việt Nam phải đối mặt với cả cơ hội lẫn thách thức về mặt ngoại giao.

Tuyên bố của Chánh văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc cho năm 2014

Phiatruoc

Zeid Ra’ad Al Hussein
Dịch bởi CTV Phía Trước

“ Tất cả mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và quyền.” đây có lẽ là những từ ngữ đẹp nhất và có tính cộng hưởng nhất trong số tất cả những hiệp ước quốc tế. Bản tuyên ngôn quốc tế Nhân quyền đảm bảo mang tới cho tất cả mọi người quyền kinh tế, xã hội, chính trị,văn hóa và công dân, những nhân tố cấu thành nên một cuộc sống tự do khỏi sợ hãi và ham muốn.
Những quyền con người này không chỉ dành riêng cho một vài nước. Chúng cũng chẳng phải một phần thưởng cho những cử chỉ tốt đẹp, hay chỉ giới hạn trong một kỷ nguyên hoặc nhóm xã hội nào đó. Chúng là những quyền không thể xâm phạm được của tất cả mọi người, mọi lúc, mọi nơi, 365 ngày mỗi năm.

Thông điệp của Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc trong Ngày Nhân quyền 2014

Phiatruoc

Ban Ki-moon, United Nations
Dịch bởi CTV Phía Trước
Ngày Nhân quyền, chúng ta cất cao tiếng nói.
Chúng ta khước từ những thể chế không công nhận quyền của mỗi con người hoặc mỗi tổ chức.
Chúng ta tuyên bố rằng Nhân quyền là dành cho tất cả chúng ta và trong mọi lúc: bất kể chúng ta là ai và bất kể chúng ta được sinh ra ở đâu; không phân biệt giai cấp, quan điểm hay giới tính.
Đây là vấn đề công lý cá nhân, tính ổn định xã hội và sự phát triển toàn cầu.

Chủ tịch Hoàng đế của Trung Quốc

Phiatruoc

neofob chuyển ngữ
Elizabeth C. Economy, Ấn bản tháng 11/12 2014, Foreign Affairs
Tập Cận Bình siết chặt kiểm soát
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đưa ra một cái nhìn đơn giản nhưng đầy sức mạnh: sự hồi sinh của quốc gia Trung Quốc. Đó là lời động viên ái quốc lấy cảm hứng từ những hào quang quá khứ của đế chế Trung Quốc và những lý tưởng của xã hội chủ nghĩa đương thời để khuyến khích đoàn kết chính trị trong nước và ảnh hưởng ngoài nước. Chỉ sau hai năm đương chức, Tập đã tự khẳng định mình là một nhà lãnh đạo có sức thay đổi. Tập theo đuổi một nghị trình dự trù, nếu không nói là cách mạng, cải cách các quan hệ không chỉ đối với ở trong Trung Quốc mà còn đối với ngoài nước.

Châu Á của Trung Quốc?

Đỗ Đăng Khoa chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Minxin Pei, Project-Syndicate
Việc các chính sách ngoại giao được diễn thuyết một cách mạnh mẽ so với thực tế thường không bao giờ là việc làm dễ dàng. Nhưng ở Trung Quốc thì việc này đặc biệt khó khăn hơn, vì lâu nay các hành động của chính phủ thường không đi đôi với những gì họ tuyên bố. Vì vậy, câu hỏi được đặt ra rằng liệu khẩu hiệu mới nhất được các quan chức Trung Quốc thông qua là “châu Á cho người châu Á” có phải là câu nói giả vờ mang tính dân tộc chủ nghĩa với mục đích dành cho người trong nước hoặc đây thật sự là một tín hiệu về sự thay đổi chính sách.

Sự giao thoa giữa quyền lực cứng và quyền lực mềm trong chính trị

Phiatruoc

Joseph Nye
Trích Quyền lực mềm: Phương tiện để thành công trong chính trị thế giới
Quyền lực cứng và quyền lực mềm đôi khi củng cố và đôi khi cản trở lẫn nhau. Một quốc gia muốn được công chúng ủng hộ thường không muốn sử dụng quyền lực cứng khi cần thiết; nhưng một quốc gia cậy thế mà không màng đến quyền lực mềm của mình thường sẽ gặp phải sự đối đầu khi sử dụng quyền lực cứng. Không có quốc gia nào muốn bị thao túng, ngay bởi cả quyền lực mềm. Đồng thời, như đã nêu trên, quyền lực cứng có thể giúp tạo dựng huyền thoại về sự bất khả chiến bại và tính thiên mệnh vốn thu hút các quốc gia khác. Năm 1961, Tổng thống John F. Kennedy vẫn tiến hành thử nghiệm vũ khí hạt nhân cho dù các cuộc thăm dò công luận tỏ ra phản đối, vì ông e ngại thế giới nghĩ rằng Liên Xô đang chiếm ưu thế trong cuộc chạy đua vũ trang. Kennedy “sẵn sàng đánh đổi một phần uy tín ‘mềm’ của Hoa Kỳ để thu được uy tín quân sự.”Có một sự kiện vui là năm 2003, chỉ vài tháng sau khi xảy ra các cuộc biểu tình phản chiến ở Luân Đôn và Milan, các buổi trình diễn thời trang tại hai nơi này cho các người mẫu mặc quần áo lính biệt kích Mỹ và họ làm nổ hàng loạt bong bóng. Như một nhà tạo mẫu nhận xét, các biểu tượng của Hoa Kỳ“vẫn là tấm mền an ninh tốt nhất.”

Đối đầu với Bắc Kinh tại Biển Nam Trung Hoa

Phiatruoc

Ngô Bắc dịch và phụ chú
Dana R. Dillion, The Heritage Foundation
Nguồn bất ổn nguy hiểm nhất tại Á Châu là một Trung Quốc đang vươn lên tìm cách tái khẳng định bản thân, và nơi mà Trung Quốc có nhiều xác suất nhất để gây ra một sự xung đột quân sự là Biển Nam Trung Hoa.  Trong thập niên thứ nhì của thế kỷ thứ 21, vùng nước ít khi yên tĩnh của Biển Nam Trung Hoa đang sôi sục từ một sự kết hợp của các cuộc thao diễn hải quân cạnh tranh nhau với ngôn từ cực kỳ nóng bỏng.  Nhiều học giả, chính trị gia, và các hải quân đô đốc nhìn Biển Nam Trung Hoa như một địa điểm của sự tranh giành tương lai giữa các nước.

Nguy cơ từ khẩu hiệu “mối quan hệ mới giữa các siêu cường” của Trung Quốc

Andrew S. Erickson & Adam P. Liff, Foreign Affairs

Dịch bởi Thanh Bình, CTV Phía Trước
Kể từ chuyến viếng thăm Washington vào hồi tháng hai năm 2012, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã bảo vệ quan điểm về một “mối quan hệ kiểu mới của các siêu cường” giữa Trung Quốc và Mỹ. Với mong muốn tránh xung đột với Trung Quốc – một nước đang nổi lên, chính phủ Mỹ dường như đồng thuận với mối quan hệ kiểu mới này. Trong một phát ngôn chính thức, Cố vấn An ninh Quốc gia Mĩ – ông Susan Rice đã kêu gọi cả hai bên cùng hành động vì mối quan hệ giữa hai nước. Tiếp sau đó, trong một cuộc họp hội nghị thượng đỉnh vào tháng 3 năm 2014 với Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã tuyên bố cam kết ” tiếp tục củng cố và xây dựng một mô hình mối quan hệ kiểu mới. “

Tư bản Chủ nghĩa sẽ lùi bước trước “Kinh tế Cộng đồng Hợp tác”: Những gì đã thành hiện thực?

Phiatruoc

Nguyễn Hoài Vân
Trong dự báo cho rằng Tư Bản Chủ Nghĩa sẽ lùi bước trước “Kinh Tế Cộng Đồng Hợp Tác” với “trị giá sản xuất bên lề” gần zero (xem), được đưa ra trong một quyển sách vừa xuất bản, chúng ta có thể nhận ra một số  khuynh hướng tổng quát đã là hiện thực:
1) Sự kết nối rộng rãi qua Internet :

Bất ổn cá nhân và bất công xã hội làm kinh tế thất bại

TS Đỗ Kim Thêm dịch, CTV Phía Trước
Joseph E. Stiglitz, Project-Syndicate

Lại một lần nữa hai công trình nghiên cứu mới nhất chứng tỏ về mức độ quan trọng của vấn đề bất bình đẳng đang gây tác hại cho Hoa Kỳ. Thứ nhất, theo Báo cáo của cơ quan US Census Bureau năm 2014 về tình trạng thu nhập hằng năm và nghèo minh chứng rằng lợi tức của một người Mỹ bình thường vẫn còn tiếp tục trì trệ, cho dù tình trạng kinh tế được suy đoán là hồi phục sau thời kỳ Tổng Suy Trầm. Mức thu nhập trung vị của từng hộ gia đình, sau khi điều chỉnh giá lạm phát, vẫn còn ở dưới mức so với 25 năm trước đây. 

Làm thế nào để lật đổ một nhà độc tài?

Phiatruoc

Srdja Popovic
Dịch bởi Trần Quốc Việt

Chào các bạn, tôi hãnh diện có mặt ở đây ở TEDxKrakow này, nơi hôm nay tôi sẽ cố gắng nói sơ qua về một hiện tượng mà có thể thay đổi thế giới, và thực sự đang thay đổi thế giới. Hiện tượng ấy có tên Sức mạnh Nhân dân (People Power). Tôi sẽ mở đầu bằng một câu chuyện… Câu chuyện như sau. Hôm ấy là ngày 15 tháng Mười Hai, 2010. Có người đề nghị với ta như thế này:

Hoa Kỳ có thể dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với Việt Nam

Phiatruoc

Anh Khôi chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Lesley Wroughton & Andrea Shalal, Fiscal Times/Reuters
Gần 40 năm sau khi Hoa Kỳ di chuyển người lính cuối ra khỏi Việt Nam trong một cuộc chiến đẫm máu, Washington bắt đầu tiến gần đến việc dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí đối với nước cựu thù, và vụ mua bán đầu tiên có thể giúp Hà Nội đối phó với những thách ngày càng gia tăng của hải quân của Trung Quốc.
Việt–Mỹ ‘nồng ấm hơn’

Trục Đông Á của Nga: Tập trung vào Hàn Quốc

Phiatruoc

Thùy Dương chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Theo Stratford
Lời giới thiệu: Đây là bài thứ hai trong ba bài phân tích về các lý do vì sao Nga tăng cường tập trung vào khu vực Đông Á. Trong Phần 1, bài viết đã phân tích về sự tăng cường của Nga với Việt Nam. Phần 2 sẽ xem xét đến những lợi ích của Nga ở Đông Bắc Á và các nỗ lực tăng cường mối quan hệ với Hàn Quốc. Phần 3 sẽ phân tích kỹ lưỡng mối quan hệ giữa Nga với Ấn Độ, bao gồm cả các nước có mối quan tâm chung về cách kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Quan hệ Mỹ-Trung sẽ như thế nào nếu Hillary Clinton là tổng thống ?

Phiatruoc

Shannon Tiezzi, Tạp chí Diplomat
Dịch bởi Minh Trung, CTV Phía Trước
Nếu Hillary Clinton đắc cử tổng thống vào năm 2016, quan hệ Mỹ-Trung có thể bị ảnh hưởng bởi thái độ không thân thiện mà Trung Quốc dành cho bà.
Nhiều người cho rằng Cựu ngoại trưởng Hillary Clinton sẽ là ứng cử viên nặng kí cho chiếc ghế tổng thống vào năm 2016, mặc dù cho đến nay bà vẫn không phủ nhận cũng chẳng xác nhận có ra tranh cử hay không. Theo nhà phân tích chính trị O’Hanlon thuộc Viện Brookings, nếu Hillary đắc cử tổng thống, chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc (TQ) sẽ có nhiều điều đáng chú ý, nhất là do bà đặc biệt quan tâm đến khu vực châu Á-Thái Bình Dương khi còn làm Ngoại trưởng.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A: Trí thức thật sự không bao giờ làm nô lệ

Phiatruoc

Phía Trước: Tiến sĩ Nguyễn Quang A, đại diện của Diễn đàn Xã hội Dân sự, là một trong những trí thức đi đầu cho phong trào dân chủ trong nước hiện nay. Ông không phải chỉ là một trí thức bàn giấy, ông là một trí thức dấn thân. Phía Trước đã có buổi phỏng vấn Tiến sĩ Nguyễn Quang A về chủ đề: “Vai trò của trí thức – văn nghệ sĩ với xã hội”

Phía Trước: Trong những năm gần đây, tiếng nói của các trí thức trong tiến trình đổi mới đất nước trở nên rất mạnh mẽ. Bản thân ông cũng là một trí thức cấp tiến trong công cuộc ấy, mong ông có thể giúp cho các độc giả của Phía Trước biết được những gì các trí thức cấp tiến đã làm trong thời gian vừa qua để thúc đẩy quá trình dân chủ hóa ở Việt Nam?

Chủ nghĩa Đặng Tiểu Bình đã thất bại như thế nào?

Bảo Anh chuyển ngữ, CTV Phía Trước
Minxin Pei, Project-Syndicate
Trung Quốc gần đây đã tổ chức một loạt các nghi lễ cao cấp và trang trọng nhằm vinh danh kỷ niệm 110 năm ngày sinh cựu lãnh đạo Đặng Tiểu Bình mà hầu như thế giới bên ngoài ít ai chú ý đến. Tuy nhiên, tương tự như hầu hết các lễ hội chính trị ở Trung Quốc những ngày này, rất ít người bỏ thời gian để suy nghĩ về những gì đang diễn ra – và đặc biệt sự lãnh đạo của Đặng Tiểu Bình thực sự có ý nghĩa như thế nào. Trong khi Đặng Tiểu Bình xứng đáng được đánh giá cao vì đã đưa Trung Quốc trở về từ vực thẳm sau khi chìm đắm trong chủ nghĩa Mao, cách tiếp cận của ông – tức “chủ nghĩa Đặng Tiểu Bình” hay chủ nghĩa phát triển độc tài – hiện đang cản trở triển vọng của Trung Quốc.