http://giaoduc.net.vn/Kinh-te/Nhap-sieu-tu-Trung-Quoc-tang-110-lan-sau-12-nam-post146332.gd
(GDVN) – Riêng từ năm 2010 đến nay, nhập khẩu
từ Trung Quốc chiếm khoảng 1/4 tổng kim ngạch nhập khẩu hàng năm. Con
số đó có thể tăng lên 25 tỉ USD trong năm 2014.
Con số nhập siêu tăng lến chóng mặt
Theo Tổng cục Thống kê năm 2013, Việt Nam
xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc đạt 13,1 tỉ USD trong khi nhập
khẩu từ quốc gia này lên tới 36,8 tỉ USD, tăng 26,7% so với cùng kỳ năm
2012 (tương đương 7,8 tỉ USD). Trung Quốc trở thành thị trường nhập siêu
lớn nhất của Việt Nam với mức 23,7 tỉ USD.
Trung Quốc là thị trường lớn và quan
trọng của Việt Nam. Tuy nhiên, việc chỉ số nhập siêu (giá trị nhập khẩu
cao hơn xuất khẩu trong một thời gian nhất định) từ Trung Quốc quá cao,
trong một thời gian dài, đã tác động xấu tới tình hình sản xuất trong
nước, tạo sự lệ thuộc và thiếu chủ động nguồn nguyên liệu của các doanh
nghiệp trong nước.
Từ đó, vấn đề giảm dần nhập siêu, từng
bước cân bằng cán cân thương mại, kiểm soát và nâng cao chất lượng của
hoạt động xuất-nhập khẩu từ thị trường Trung Quốc đang là vấn đề cấp
thiết đặt ra với Việt Nam trong quan hệ thương mại giữa hai nước.
Táo bán trên đường có xuất xứ Trung Quốc. Ảnh minh họa. |
Nếu năm 2001, nhập siêu từ Trung Quốc
chiếm 15,88% trong tổng nhập siêu của Việt Nam (188,8 triệu USD), thì
các năm tiếp theo, nhất là từ sau khi Việt Nam cùng ASEAN ký FTA với
Trung Quốc, tỷ lệ này tăng rất nhanh lên mức 61,93% (năm 2005), 98,88%
(năm 2010)…
Năm 2012, lần đầu tiên sau 19 năm, tính
chung cả nước, Việt Nam xuất siêu đạt 284 triệu USD và năm 2013 xuất
siêu 863 triệu USD, bằng 0,7% tổng kim ngạch hàng hóa xuất khẩu.
Tuy nhiên, nhập siêu từ Trung Quốc lên
tới 16,7 tỷ USD vào năm 2012 và 23,7 tỉ USD vào năm 2013 so với mức chỉ
là 210 triệu USD vào năm 2001. Riêng năm 2013, sự bất cân bằng là rất
lớn khi Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc chỉ đạt 13,1 tỷ
USD, tăng 2,1% (269 triệu USD), thì nhập khẩu từ Trung Quốc lại lên tới
khoảng 36,8 tỷ USD, tăng 26,7% (7,8 tỷ USD) so với cùng kỳ năm 2012.
Như vậy, sau 12 năm, nhập siêu của Việt
Nam từ Trung Quốc tăng lên hàng trăm lần, cả về quy mô và tỷ trọng trong
tổng nhập siêu cả nước và xu hướng vẫn liên tục tăng, bất chấp xu hướng
cải thiện dần và tiến tới xuất siêu của Việt được ghi nhận trong 2 năm
qua.
Việt Nam xuất siêu trên các thị truờng
quốc tế khác và số đó dường như chỉ để bù cho nhập siêu từ Trung Quốc.
Dự báo năm 2014, Việt Nam sẽ xuất siêu sang thị trường Hoa Kỳ khoảng
trên 22 tỷ USD, trong khi nhập siêu từ thị trường Trung Quốc cũng khó
cải thiện so với năm 2013…
Nhập nhiều nhưng chất lượng tỷ lệ nghịch
Phần lớn nhóm hàng nguyên vật liệu phục
vụ sản xuất hàng xuất khẩu của Việt Nam được nhập khẩu từ Trung Quốc.
Trong năm 2013, nhập khẩu nhóm máy móc, thiết bị, phụ tùng, dụng cụ
chiếm khoảng 18% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa từ thị trường này;
tiếp theo là nhóm nguyên phụ liệu dệt may da giày chiếm 15%; nhóm điện
thoại các loại và linh kiện chiếm 15%; nhóm máy vi tính, sản phẩm điện
tử và linh kiện chiếm 12%; nhóm sắt thép các loại và sản phẩm chiếm 9%;
còn lại là các nhóm hàng hóa khác.
Hàng Trung Quốc nhập khẩu rất đa dạng, từ
“thượng vàng đến hạ cám”, “phủ sóng” hầu khắp các chợ đến siêu thị,
trung tâm thương mại. Một số mặt hàng gần như chiếm lĩnh thị trường như
rau, củ, quả, hàng nông sản,… với khối lượng nhập khẩu hàng trăm đến
hàng ngàn tấn mỗi ngày.
Ảnh minh họa. |
Hiệp hội Da giày Việt Nam cho biết năm
2013, tổng dung lượng thị trường nội địa ước chừng 130-140 triệu
đôi/năm, tương đương 1,5 tỉ USD thì đã có tới 45% sản lượng tiêu thụ
được nhập từ Trung Quốc chủ yếu qua con đường tiểu ngạch.
Ngoài ra, thị trường Việt Nam đang bị lệ
thuộc khá lớn vào thị trường nhập khẩu một số nông sản tươi sống và than
từ Trung Quốc. Hơn nữa, chỉ với vũ khí “giá bỏ thầu thấp”, Trung Quốc
đang là “nhà vô địch” thắng thầu lớn nhất và là chủ thầu nhiều dự án
nhất ở Việt Nam trong các lĩnh vực nhiệt điện, xi măng, khai khoáng…
Rất nhiều sản phẩm nhập khẩu từ Trung
Quốc là hàng giả, hàng kém chất lượng, thậm chí là hàng độc hại như đồ
chơi chứa chất độc, sữa nhiễm khuẩn… khiến người tiêu dùng lo sợ.
Tuy nhiên, người bán hàng vẫn luôn ưu ái
hàng Trung Quốc hơn vì hai tiêu chí mẫu mã và giá cả. Có nơi còn gắn mác
hàng nội để đánh lừa người tiêu dùng như bắp cải, khoai tây, khoai
lang, cam quýt Đà Lạt, Tiền Giang…
Việc nhập siêu quá nhiều từ một nước
không chỉ dẫn đến nguy cơ bị phụ thuộc nguyên liệu, mà vô hình trung còn
trở thành cầu nối xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh của Trung Quốc vào
các thị trường khác.
Một nguy cơ khác là nếu không sớm hạn chế
việc phụ thuộc quá nhiều vào nguyên phụ liệu từ Trung Quốc cho các
ngành như dệt may, da giày, doanh nghiệp Việt Nam sẽ không tận dụng được
lợi thế từ các cam kết hội nhập kinh tế trong thời gian tới.
Các chuyên gia kinh tế đang lo ngại, nhập siêu của Việt Nam từ Trung Quốc sẽ trên 25 tỉ USD trong năm 2014 này.
Bởi vậy, giảm nhập siêu và giảm sự lệ
thuộc một chiều vào thị trường một nước trở thành lựa chọn bắt buộc của
Việt Nam trong thời gian tới.
Hạn chế nhập siêu “khủng” từ Trung Quốc bằng cách nào?
Để hạn chế nhập siêu từ Trung Quốc, nhiều
chuyên gia cho rằng chúng ta cần xây dựng một nền sản xuất chủ động và
có năng lực chính, từ đó, cần thiết kế một chiến lược tổng thể và lâu
dài.
Thời điểm này có thể đã muộn, nhưng nếu
có quyết tâm vẫn có thể xoay chuyển được tình thế. Điều quan trọng nhất
là cần một tư duy mới trong huy động nguồn lực để phát triển công nghiệp
và xuất khẩu.
Trước mắt cần đa dạng hóa danh mục hàng
xuất khẩu, nên tính đến việc xây dựng và phát triển những sản phẩm mới
sao cho phù hợp với thực lực quốc gia. Trước những giải pháp nhằm duy
trì và phát triển thị trường xuất khẩu, Việt Nam cần rà soát những hạn
chế tiêu cực có thể gây ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam cũng như xáo
trộn thị trường trong nước.
Theo thống kê mới đây của Viện Nghiên cứu
cơ khí (Bộ Công Thương), Việt Nam hiện có 20 dự án nhiệt điện thì có 15
công trình do phía Trung Quốc làm tổng thầu. Trước đó, số liệu của Ủy
ban Tài chính và Ngân sách Quốc hội công bố, cũng cho thấy tính đến năm
2010, có đến 90% dự án tổng thầu EPC của Việt Nam do nhà thầu Trung Quốc
đảm nhiệm, trong đó chủ yếu là dầu khí, hóa chất, điện, dệt kim.
Với tình hình đó, hàng năm chúng ta phải
chi ra hàng chục tỷ USD để nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ các dự án
do doanh nghiệp Trung Quốc làm tổng thầu, cũng là điều dễ hiểu. Một số
chuyên gia cho rằng để hạn chế nhập siêu, chúng ta phải bớt vay vốn của
Trung Quốc và phải tỉnh táo trong thu hút đầu tư, mua sắm máy móc của
Trung Quốc.
Trong một hội thảo đầu năm, TS. Phạm Chi
Lan cho rằng việc hàng hóa Trung Quốc chiếm lĩnh thị trường Việt một
phần là do các doanh nghiệp trong nước quá thụ động. Các doanh nghiệp
Việt đã bị ám ảnh quá nên lúc nào cũng tìm cách để cạnh tranh với Trung
Quốc thay vì học tập từ họ.
Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Chi Lan,
muốn cạnh tranh với Trung Quốc ngay trên thị trường Việt Nam không phải
đi soi xem họ xấu gì, tránh gì mà phải tìm các ngách thị trường để đánh
trúng thị hiếu và đối tượng khách hàng.
TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện
Quản lý kinh tế trung ương thì cho rằng, chúng ta phải bớt vay vốn của
Trung Quốc và phải tỉnh táo trong thu hút đầu tư, mua sắm máy móc của
Trung Quốc. Chúng ta không thể không hợp tác trong kinh tế với Trung
Quốc, nhưng phải tỉnh táo để có một mối quan hệ cân bằng.
Một số chuyên gia kinh tế khác thì cho
rằng, muốn hạn chế được nhập siêu từ Trung Quốc, nhất định Việt Nam phải
tự túc được nguyên liệu thì mới giải quyết được vấn đề.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét